Geschiedenis gaat niet alleen over oorlogen, koningen en jaartallen. Soms wordt het juist interessant wanneer je kijkt naar heel gewone dingen die vroeger heel anders werden bekeken dan nu. Gezondheid, moederschap, mentale belasting en de manier waarop mensen met ziekte omgingen bijvoorbeeld. Precies daar draait de Maand van de Geschiedenis dit jaar om. In oktober zijn er door heel Nederland honderden activiteiten rond het thema Lichaam & Geest, van tentoonstellingen en lezingen tot rondleidingen en voorstellingen.
Lichaam en geest door de eeuwen heen
De Maand van de Geschiedenis 2026 loopt de hele maand oktober en telt meer dan 400 activiteiten verspreid over Nederland. Musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen bekijken dit jaar hoe ideeën over lichaam en geest door de tijd heen veranderden. Dat kan gaan over medische ontwikkelingen en ziekte, maar ook over schoonheid, schaamte, beweging, psychische klachten en de positie van mensen die niet aan de norm voldeden. Daardoor is het thema behoorlijk breed en kun je zelf kiezen welk stukje geschiedenis je interessant vindt.
Project RUST kijkt naar overspannen moeders
Een opvallend onderdeel van deze editie is Project RUST van Suzanna Jansen. Voor het essay van de Maand van de Geschiedenis onderzocht zij rust- en herstellingsoorden voor vrouwen in de jaren vijftig en zestig. Vrouwen die moe, depressief of ‘overspannen’ waren, werden soms wekenlang naar zo’n rusthuis gestuurd. Jansen las hun brieven en sprak ook met hun kinderen. Sommige dochters moesten thuis taken van hun moeder overnemen, andere kinderen kwamen tijdelijk in een internaat terecht. Daarmee gaat het verhaal niet alleen over die vrouwen zelf, maar ook over wat zo’n opname met een heel gezin deed.
.
Van oude behandelmethodes tot heel actuele vragen
Juist dat vind ik interessant aan het thema Lichaam & Geest: veel onderwerpen voelen helemaal niet zo ver weg. Hoe werd vroeger gedacht over psychische klachten? Wanneer vonden artsen iets een ziekte en wanneer hoorde iets volgens hen gewoon bij het leven? En waarom werd vermoeidheid bij vrouwen zo vaak anders bekeken dan bij mannen? Zulke vragen komen in verschillende activiteiten en achtergrondverhalen terug. Het maakt geschiedenis ineens een stuk minder afstandelijk dan wanneer je alleen een rij jaartallen probeert te onthouden.
Ook met kinderen geschiedenis ontdekken
De landelijke agenda bevat activiteiten voor verschillende leeftijden, dus het loont om per regio te kijken wat er in de buurt gebeurt. Dat kan een tentoonstelling zijn, maar net zo goed een workshop, rondleiding of activiteit waarbij kinderen zelf iets doen. Dat geschiedenis veel leuker wordt zodra je ergens binnen kunt kijken, iets kunt aanraken of een verhaal op de plek zelf hoort, zagen we onlangs ook weer tijdens Open Monumentendag met kinderen. De Maand van de Geschiedenis werkt eigenlijk op dezelfde manier: het verleden wordt een stuk concreter zodra je er letterlijk tussen staat.
Heel oktober activiteiten door Nederland
De Maand van de Geschiedenis duurt de volledige maand oktober. Het programma verschilt sterk per provincie en loopt uiteen van kleine lokale activiteiten tot grotere tentoonstellingen en lezingen. Het motto is dit jaar opnieuw ‘Ontdek gisteren, begrijp vandaag’, en bij Lichaam & Geest werkt dat eigenlijk heel letterlijk. Hoe mensen vroeger naar gezondheid, mentale klachten, vrouwenlichamen of medische behandeling keken, zegt namelijk behoorlijk veel over ideeën die soms nog steeds doorwerken. Wie één onderwerp interessant vindt, kan vanuit de landelijke agenda makkelijk verder zoeken naar activiteiten in de eigen regio.
Afbeeldingen: Maand van de Geschiedenis