Zodra de schoolvakanties in zicht komen, begint bij veel gezinnen het grote plannen. Waar gaan we heen? Vliegen of rijden? En hoe houd je iedereen onderweg tevreden? Ik snap die twijfel helemaal, want met kinderen wil je gewoon dat alles soepel loopt. Maar wat als de reis zelf al het leukste onderdeel van je vakantie is? Dat klinkt misschien te mooi om waar te zijn, maar wie ooit met de trein naar Zwitserland is gereisd, weet dat het echt zo werkt. Geen files, geen gedoe op het vliegveld, maar bergen die steeds dichterbij komen terwijl je kinderen met grote ogen uit het raam staren.
In dit artikel deel ik waarom Zwitserland per trein zó geschikt is voor gezinnen, welke routes de moeite waard zijn en wat je moet weten voor je gaat.
Waarom de trein zo fijn is met kinderen
Laten we eerlijk zijn: een lange autorit met kinderen is niet altijd een feestje. “Zijn we er al?” klinkt al voor je de grens over bent, en bij file op de Brenner is de vakantiestemming snel verdwenen. De trein biedt een heel ander verhaal. Kinderen mogen rondlopen, naar de restauratiewagen, en — het allerbelangrijkste — uit het raam kijken zonder dat je als ouder je ogen op de weg hoeft te houden.
Vanuit Nederland stap je in Amsterdam, Utrecht of Arnhem op de ICE richting Basel. Vanaf daar ben je binnen een paar uur in het hart van Zwitserland. De Zwitserse treinen staan bekend om hun stiptheid en de aansluitingen zijn haast perfect geregeld — zelfs in de kleinste bergdorpen. Dat maakt het reizen ontspannen, ook als je met een buggy, rugzakken en een koffer vol knuffels onderweg bent. En eerlijk? De kinderen hebben niet eens een tablet nodig. Het uitzicht dat voorbijkomt — eerst de vlakke Nederlandse polders, dan de glooiende heuvels langs de Rijn, en plotseling de eerste bergtoppen — is spannender dan welke film dan ook.
De mooiste treinroutes voor het hele gezin
Zwitserland heeft een aantal treinroutes die je minstens één keer in je leven moet ervaren. De Glacier Express is daar misschien wel het bekendste voorbeeld van. Deze trein rijdt van Zermatt naar St. Moritz en doet er zo’n acht uur over — maar dat is precies het punt. Onderweg passeer je 291 bruggen en 91 tunnels, rij je over de Oberalppas op ruim tweeduizend meter hoogte en zie je het landschap voortdurend veranderen. Voor kinderen is het een soort eindeloze speurtocht: “Mama, kijk, een waterval!” “Papa, daar staat een geit op die rots!”
De Bernina Express is een andere topper, vooral vanwege de afwisseling. Deze felrode trein rijdt van Chur tot in het Italiaanse Tirano en klimt daarbij over de Berninapas. De spoorlijn staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst, en dat snap je zodra je het spiraalviaduct bij Brusio passeert — een brug die in een cirkel omhoog draait. Kinderen vinden dat geweldig. En de overgang van besneeuwde bergtoppen naar de bijna mediterrane sfeer in Tirano maakt het helemaal bijzonder.
Minder bekend maar minstens zo leuk met kinderen is de Gotthard Panorama Express. Deze route begint met een boottocht over de Vierwaldstättersee (alleen dat al!) en gaat daarna per trein door de Gotthardtunnel naar het Italiaans-sprekende Ticino. In Lugano waan je je in een heel ander land: palmbomen, ijsjes aan het meer en een heerlijk ontspannen sfeer. Perfect voor gezinnen die graag een beetje van alles willen.
Praktische tips voor een treinreis met kinderen
Een treinvakantie klinkt romantisch, maar met kinderen wil je ook dat het praktisch klopt. Gelukkig is Zwitserland daar goed op ingericht. De treinen zijn schoon, ruim en hebben vaak speciale gezinszones. Kinderwagens passen prima in de brede deuren en bij de instapvakken. En op veel stations zijn liften en hellingen, dus ook met een buggy kom je overal.
Qua treinpassen zijn er twee handige opties. De Swiss Travel Pass geeft onbeperkt toegang tot vrijwel het hele Zwitserse openbaarvervoernetwerk: treinen, bussen, boten én veel bergbanen. Kinderen onder de 16 reizen gratis mee met de Swiss Family Card, die je kosteloos aanvraagt bij je pas. Dat scheelt flink in de kosten. Een alternatief is de Swiss Half Fare Card, waarmee je vijftig procent korting krijgt op alle trajecten. Handig als je wat rustiger aan wilt doen en niet elke dag onderweg bent.
Nog een tip: reserveer voor de panoramatreinen altijd vooraf een zitplaats. Vooral in de zomermaanden en schoolvakanties zijn deze treinen populair. En neem voldoende snacks en drinken mee — de restauratiewagen is leuk, maar Zwitserse prijzen zijn stevig. Een zak broodjes van huis maakt het allemaal wat relaxter.
Uitstappen en ontdekken: de leukste plekken voor gezinnen
Het mooie van een treinrondreis is dat je onderweg kunt stoppen waar je wilt. Interlaken is een geweldige uitvalsbasis voor gezinnen. Vanaf hier kun je met de tandradbaan naar de Jungfraujoch — het hoogste treinstation van Europa op 3.454 meter. Boven wacht een wereld van sneeuw en ijs, inclusief een ijspaleis dat kinderen fantastisch vinden. De treinrit ernaar toe is al een avontuur op zich, met een tussenstop waar je door ramen in de rotswand naar buiten kijkt.
Zermatt is een andere plek waar kinderen gegarandeerd onder de indruk zijn. Dit autovrije dorpje aan de voet van de Matterhorn is heerlijk om doorheen te wandelen. Met de Gornergrat-tandradbaan klim je in ruim een half uur naar een uitkijkpunt op drieduizend meter, met een panorama dat je niet snel vergeet. En Luzern, aan de Vierwaldstättersee, biedt de perfecte mix van cultuur en avontuur. Denk aan het Verkehrshaus (het Zwitserse verkeersmuseum — met echte treinen, vliegtuigen en een chocoladefabriek), een boottocht over het meer of een rit met de steilste tandradbaan ter wereld naar de top van de Pilatus.
Een vakantie die begint zodra je instapt
Wat ik het allerleukste vind aan reizen per trein met kinderen, is dat er geen “saaie reisdag” bestaat. Bij een vlucht of autorit is het vervoer een noodzakelijk kwaad — iets dat je moet doorstaan voor je op je bestemming bent. Bij een treinreis door Zwitserland is elke kilometer een belevenis. Kinderen die anders na tien minuten in de auto al beginnen te zeuren, zitten hier met hun neus tegen het raam geplakt.
En dat gevoel van samen iets beleven, zonder schermen en zonder haast — dat is precies waar je als ouder naar op zoek bent. De bergen trekken langzaam voorbij, je drinkt een kop koffie terwijl de kinderen turven hoeveel tunnels ze al zijn gepasseerd, en bij elk station is er weer iets nieuws te zien. Zwitserland per trein is niet alleen een vakantie, het is een herinnering die je als gezin nog jaren koestert. En eerlijk? Na zo’n reis wil je nooit meer anders.
Uitgelichte afbeelding; Photo by Ronald Wong on Unsplash