Wat moet je verwachten van een voorstelling waarin moderne dans en acrobatiek samenkomen? Onze tienerdochters hadden vooraf eigenlijk geen idee. Maar wat we donderdagavond bij Paradisum van Recirquel in het Chassé Theater in Breda te zien kregen, hadden ze zeker niet verwacht. We waren allemaal zeer onder de indruk. Van de bijna onmogelijke acrobatiek tot het mysterieuze decor en de donkere muziek. Een uur lang zaten we op het puntje van onze stoel.
Paradisum van Recirquel brengt dans en circus samen
Het Hongaarse gezelschap Recirquel werd in 2012 opgericht door Bence Vági en ontwikkelde een eigen theatervorm: cirque-danse. Daarin gaan moderne dans en circusacrobatiek naadloos in elkaar over. In Paradisum zie je zes artiesten die hun lichamen op bijna onvoorstelbare manieren bewegen. Soms heel sierlijk en beheerst, dan weer grillig, rauw en bijna dierlijk. Regelmatig staat er maar één artiest op het podium, maar ook dan gebeurt er genoeg om je volledige aandacht vast te houden. De combinatie van kracht, lenigheid en dans vond ik ontzettend indrukwekkend.
Een mysterieuze wereld van licht en grote doeken
Minstens zo bijzonder vond ik het decor. Het podium is bijna helemaal donker, met hier en daar een enkele spot en enorme doeken die voortdurend van vorm veranderen. Het ene moment lijken ze een woeste zee, dan weer rotsen waar het zonlicht doorheen schijnt. Even later krijgen ze iets dreigends, alsof er monsters uit de duisternis opdoemen. Je kijkt naar dezelfde stukken stof, maar ziet steeds iets heel anders. Soms lijken de dansers haast onderdeel van dat decor te worden. Het geeft de hele voorstelling een mysterieuze sfeer die moeilijk onder woorden te brengen is.
Donkere muziek en een verhaal zonder woorden
Ook de muziek draagt daar sterk aan bij. Somber, bijna gotisch en op sommige momenten behoorlijk dreigend. Ik weet niet precies onder welk muziekgenre het valt, maar het heeft iets rauws en ritueels. Samen met de bewegingen en de belichting ontstaat een wereld waarin je helemaal wordt meegenomen. Een duidelijk verhaal met een begin, midden en einde krijg je niet voorgeschoteld. Toch voelde ik dat er wel degelijk iets werd verteld.
.
Toen de dansers voor het eerst onder de grote doeken vandaan kwamen, leken ze in hun huidkleurige kostuums bijna naakt. Hun bewegingen deden mij denken aan wezens die voor het eerst tot leven komen en de wereld ontdekken. Achteraf las ik dat Paradisum inderdaad draait om wedergeboorte na de ondergang van een wereld. De voorstelling onderzoekt hoe de mens opnieuw kan beginnen en een andere verhouding tot de natuur kan vinden. Dat je zoiets kunt overbrengen zonder één woord te spreken, vind ik bijzonder.
Met onze tienerdochters naar een andere vorm van theater
Wat ik ook erg leuk vond, was de reactie van onze dochters. Ze wisten vooraf niet goed wat ze konden verwachten, maar dit hadden ze in ieder geval niet zien aankomen. Ook zij waren zeer onder de indruk van alles wat er op het podium gebeurde. Nu de meiden wat ouder zijn, vind ik het leuk om ze met verschillende soorten theater kennis te laten maken. Paradisum is dan wel heel iets anders dan een musical of een voorstelling met een duidelijk verhaal. Je hoeft niet alles precies te begrijpen om er toch volledig door gegrepen te worden.
.
Internationale erkenning voor Paradisum
Dat Paradisum ook internationaal indruk maakt, blijkt uit de ontvangst van de voorstelling. De productie ging in augustus 2024 in première tijdens het Edinburgh Fringe Festival in Schotland en kreeg daar lovende recensies. Vervolgens werd Paradisum geselecteerd als een van de tien meest innovatieve artistieke producties voor de internationale CINARS-biënnale in Montréal. Het gezelschap reist inmiddels met de voorstelling de wereld over. Die internationale waardering is goed te begrijpen als je ziet hoeveel techniek, beheersing en verbeeldingskracht er in deze productie zitten.
Paradisum is nog op verschillende plekken in Nederland te zien
Wij bezochten Paradisum op uitnodiging van DG Theater tijdens de Nederlandse première in het Chassé Theater in Breda. Gelukkig blijft het niet bij die ene voorstelling. De Nederlandse speellijst van Paradisum bevat nog verschillende theaters, waaronder Gouda, Oss, Eindhoven, Groningen, Maastricht en Venlo. De voorstelling duurt ongeveer zestig minuten en heeft geen pauze. Een uur lijkt misschien kort, maar ik had geen minuut langer nodig om compleet onder de indruk te raken.
Een uur lang op het puntje van onze stoel
Bij circus denk je misschien aan losse spectaculaire acts, maar bij Recirquel vormt alles één geheel. Theater kan natuurlijk heel verschillende vormen aannemen. Zo neemt De Kleine Prins musical je mee in een herkenbaar verhaal, terwijl Paradisum dat verhaal juist met beweging, muziek en beelden vertelt. Vooral de enorme doeken, de donkere muziek en de bijna onmogelijke acrobatiek zijn mij bijgebleven. En aan de reacties van onze dochters te merken, was dit een kennismaking met een andere vorm van theater die behoorlijk indruk heeft gemaakt.
Afbeeldingen: Bálint Hirling en Mark Dawson