Het najaar is niet alleen mooi vanwege de herfstkleuren. In veel Europese regio’s is dit juist de tijd waarin druiven worden geplukt, appels van de bomen komen, olijven worden geoogst en markten zich vullen met nieuwe streekproducten. Dat maakt het najaar een leuke periode om een bestemming ook via eten en lokale tradities te leren kennen. Van wijngebieden in Portugal en Slovenië tot appelboomgaarden in Ierland en een bijzondere herfsttraditie op Jersey: deze zeven culinaire herfstbestemmingen laten zien hoeveel er juist ná de zomer te proeven en beleven valt.
Portugal midden in de druivenoogst
In de Portugese Alentejo staat september volop in het teken van de druivenoogst. Het landschap zit vol wijnhuizen, van kleine quinta’s en historische landgoederen tot modernere producenten, en veel daarvan bieden rondleidingen en proeverijen. Juist in deze periode zie je van dichtbij hoe de druiven van het land uiteindelijk in de fles terechtkomen. Het fijne aan Alentejo is dat je zo’n bezoek makkelijk kunt combineren met andere kanten van de regio. Een dag tussen de wijngaarden kan worden afgewisseld met een roadtrip, een bezoek aan een dorp of een paar rustige dagen aan de kust.
.
Oranje wijn en een eeuwenoude wijnrank in Slovenië
Ook Slovenië heeft in de herfst volop culinaire routes. In wijngebieden als Brda, Vipava Valley en Karst openen wijnmakers hun deuren voor oogstmomenten, proeverijen en diners met lokale seizoensproducten. Bijzonder is de oranje wijn waar Slovenië om bekendstaat. Daarbij blijven de schillen van witte druiven langer tijdens het vergisten zitten, waardoor de wijn een amberachtige kleur krijgt. In Maribor groeit bovendien de oudste nog dragende wijnrank ter wereld, die inmiddels meer dan 450 jaar oud is. Daarmee is wijn hier niet alleen iets om te proeven, maar ook een flink stuk lokale geschiedenis.
.
Kroatië combineert wijn met verse olijfolie
Wie Kroatië vooral kent van stranden en eilanden, krijgt in het najaar een heel andere kant van het land te zien. In Istrië en Dalmatië draait deze periode onder andere om druiven en olijven. In Istrië worden de druiven binnengehaald en begint de productie van nieuwe extra vierge olijfolie. Verder naar het zuiden spelen lokale druivenrassen als Plavac Mali een belangrijke rol. Juist tijdens het oogstseizoen kun je producenten bezoeken, nieuwe olijfolie proeven en kennismaken met producten die nauw verbonden zijn met de streek. Dat geeft Kroatië een heel andere sfeer dan tijdens een klassieke zomervakantie aan de Adriatische Zee.
.
Zelf meehelpen met de oogst in Italië
In Italië kun je het najaar op verschillende manieren beleven. Bij boerderijen van Roter Hahn in Zuid-Tirol draait het najaar om de druiven- en appeloogst. Op sommige wijnboerderijen kunnen gasten zelfs meehelpen met het binnenhalen van de druiven en daarna natuurlijk kennismaken met wat er lokaal op tafel komt. Wie liever verder naar het zuiden trekt, vindt in Toscane een ander herfstdecor. Rond de Chianti-streek liggen wijngaarden, bossen en markten met seizoensproducten, waardoor ook een verblijf op een camping of glamping makkelijk onderdeel kan worden van een culinaire herfstreis.
.
Innsbruck sluit een herfstdag af met Törggelen
Rond Innsbruck hoort eten echt bij het herfstseizoen. Een bekende traditie is Törggelen, waarbij de nieuwe oogst en samen eten centraal staan. Na een wandeling in de bergen of een dag in de stad kun je in een traditionele herberg aanschuiven voor geroosterde kastanjes, druivenmost en jonge wijn, gecombineerd met stevige Tiroolse gerechten als spek, worsten, zuurkool en knoedels. In de regio zijn daarnaast restaurants die juist met lokale producten werken. Zo serveert Schwarzfischer in Stams vis uit eigen kwekerij en wordt bij wijngoed Romasi wijn geschonken die van druiven uit de omgeving wordt gemaakt.
Op Jersey draait de herfst om Black Butter
Op Jersey hoort bij de herfst een opvallende traditie: het maken van Black Butter. Ondanks de naam komt er geen boter aan te pas. Tijdens het Black Butter Making Festival komen mensen samen om grote hoeveelheden appels te schillen en de kruidige appelspread urenlang te laten koken. Black Butter, of lé nièr beurre, wordt gemaakt van appels, suiker, citroen en specerijen. Het festival vindt in 2026 plaats van 8 tot en met 10 oktober bij The Elms en is gratis toegankelijk. Ook buiten die dagen staat de herfst op Jersey sterk in het teken van lokale appels, cider en seizoensproducten.
Ierland van appelboomgaard tot oester
In Ierland loopt de culinaire herfst van het binnenland helemaal door tot aan de kust. Op boerenmarkten vind je producten rechtstreeks van lokale makers, terwijl bekende markten als St George’s Market in Belfast en de English Market in Cork het hele jaar door veel streekproducten samenbrengen. Armagh staat bekend om zijn boomgaarden en de Bramley Apple, die in het najaar centraal staat bij gerechten en cider. Aan de westkust verandert de invulling opnieuw: rond Galway spelen verse oesters en andere zeevruchten een belangrijke rol. Daardoor kun je binnen één reis heel verschillende smaken en tradities tegenkomen.
.
Waarom juist in het najaar culinair reizen
Het leuke aan reizen rond het oogstseizoen is dat eten ineens veel meer wordt dan alleen kiezen waar je ’s avonds gaat eten. Je kunt zien waar producten vandaan komen, producenten ontmoeten en soms zelfs midden in de oogst terechtkomen. Tegelijk is in het najaar het op veel bestemmingen rustiger dan de zomermaanden en vaak nog prima geschikt om buiten op pad te gaan. Wie verschillende soorten vakanties wil combineren, vindt tussen de vakantie-inspiratie voor gezinnen nog meer ideeën voor een reis buiten het hoogseizoen. Een paar dagen wandelen, een markt bezoeken en daarna ergens lang aan tafel zitten klinkt wat mij betreft in de herfst helemaal niet verkeerd.
Praktische tips voor een culinaire herfstreis
- Oogstperiode: september en oktober zijn belangrijke oogstmaanden, maar het exacte moment verschilt per regio en product.
- Reserveren: boek proeverijen, wijnbezoeken en activiteiten bij producenten vooraf, zeker wanneer je tijdens de daadwerkelijke oogst reist.
- Met kinderen: kijk ook naar boerderijen, markten en oogstactiviteiten. Die zijn vaak toegankelijker voor een gezin dan een klassieke wijnproeverij.
- Openingstijden: buiten het hoogseizoen kunnen restaurants, attracties en activiteiten andere openingstijden hebben.
- Vervoer: wie wijn wil proeven, kan beter vooraf kijken naar georganiseerde excursies, openbaar vervoer of een chauffeur.
Afbeeldingen via Check-in PR